Krajowy Bank DNA Roślin, Grzybów i Zwierząt

Polski Bank DNA jest inicjatywą kilku krajowych instytucji naukowych wykorzystujących kody paskowe (barkoding) DNA zarówno w badaniach taksonomicznych jak i w jego praktycznych zastosowaniach. W Banku jest gromadzony materiał biologiczny do otrzymywania DNA w bliskiej i dalekiej przyszłości. Celem Banku jest powiększanie naszej wiedzy o gatunkach roślin, grzybów i zwierząt przy wykorzystaniu najnowszych odkryć i standardów w badaniach DNA.

 

Barkoding DNA jest potężnym narzędziem do dokładnego oznaczenia gatunków na podstawie fragmentów tkanek organizmów. Nie ma tu znaczenia stadium rozwojowe danego osobnika; może to być stadium dorosłe jak i forma młoda, larwalna lub jajo. Precyzyjne oznaczanie gatunków ma fundamentalne znaczenie jeśli chodzi o badania biologiczne, ochronę lub zarządzenie bioróżnorodnością oraz jest podstawą wielu praktycznych i komercyjnych zastosowań.

 

Witryna internetowa Banku DNA ma dwa cele. Po pierwsze strona ta służy jako źródło podstawowej wiedzy dla wszystkich zainteresowanych barkodingiem DNA. Po drugiej dzięki wbudowanej bazie danych witryna internetowa umożliwia zarówno gromadzenie danych o oznaczonych próbkach jak i zbiorczą prezentację wyników tychże badań.

Olbrzymia liczba gatunków wciąż czeka na odkrycie. Choć nic nie zastąpi pracy klasycznych taksonomów, biolodzy chcą przyspieszyć i ułatwić identyfikację gatunków, tworząc katalogi genetycznych kodów paskowych 

 

W połowie XVIII wieku szwedzki przyrodnik Karol Linneusz w dziele pt. "Systema Naturae" upowszechnił zasadę binominalnego (składającego się z dwóch członów) nazewnictwa biologicznego oraz opisał około 7,7 tys. gatunków roślin i ponad 4 tys. gatunków zwierząt. Stworzony przez niego system stał się podwalinami współczesnej taksonomii. W ciągu następnych 230 lat opisano około 1,7 mln gatunków eukariontów - organizmów, których komórki mają wyraźne jądra komórkowe (do tej grupy należą m.in. rośliny, grzyby i zwierzęta). To jednak wciąż niewiele - liczbę współcześnie żyjących gatunków Eukaryota ocenia się na co najmniej 10 mln!

Systematyk w cenie
Wydawałoby się, że oznaczanie kolejnych milionów gatunków jest tylko kwestią czasu. Problem w tym, że nie ma na świecie wystarczającej liczby biologów systematyków (i jest ich coraz mniej), a i tak stosunkowo niewielu badaczy jest w stanie oznaczyć więcej niż tysiąc gatunków. Dodatkowo sama identyfikacja na podstawie cech morfologicznych bywa czasochłonna i żmudna. Na szczęście wraz z opracowywaniem skutecznych metod ekstrakcji, oczyszczania i analizowania DNA, dzięki zwiększaniu mocy obliczeniowej komputerów i wraz z rozwojem bioinformatyki możliwa staje się szybka identyfikacja gatunków tylko na podstawie sekwencji ich DNA.